صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

213

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

نمىكند ، بلكه آن را به اقدام عملى كه براى حذف نعمت صورت مىگيرد ، مقرون مىسازد ؛ چه اين كه آن نعمت به حسود منتقل شود و چه نشود . با تأمّل در نزاع موجود بين افراد بشر ، به خوبى مىتوان شاهد دقيقى براى درستى سخن راغب يافت . شيخ صدوق در كتاب معانى الاخبار روايت مىكند كه ، از امام صادق ( ع ) دربارهء حسد سؤال شد و فرمودند : « گوشت و خونى است در وجود انسان ، و زمانى كه به ما مىرسد نااميد مىشود ؛ يعنى شيطان . » يعنى حسد در منطقهء تاريكى از انسان - يعنى نفس او - توليد مىشود ؛ و يا غريزه‌اى پراكنده در گوشت و خونش مىباشد ؛ و وقتى كه حسد در وجود او رشد مىكند ، خون او به جوشش مىافتد و صاحبش را به اقدام عملى و تلاش براى آزار رساندن فرد مورد حسد و ايجاد اسباب و علل نابودسازى نعمت او وامىدارد . گويى انسانها وقتى برمىخيزند و راه مىروند و به تحرّك مىپردازند ، به انگيزه‌هاى حسادتى آن را انجام مىدهند ، كه ابزارى از ابزارهاى شيطان ، يا چهره‌اى از چهره‌هاى اوست و در اجزاى جسم او ؛ يعنى گوشت و خون ، لانه دارد و مىترسد كه به جزء بسيط و روشنگر وجود او ؛ يعنى عقل ، نزديك شود ؛ چون نزد عقل مقبوليّتى نمىيابد و نمىتواند مأواى گزيند ؛ و عقل به نورش وى را فاش و به قدرتش آن را از بين مىبرد . حضرت هم راه يافتن حسد به باغ و گلشن نبوّت را منكر مىشود ؛ چون آنها كسانى هستند كه خداوند پليدى را از آنها زدود و پاكشان گرداند . در مصباح الشّريعه از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه فرمودند : « حسود پيش از آن كه به فرد مورد حسادت ضررى برساند ، به خودش ضرر مىرساند ؛ مثل ابليس كه با حسدش براى خود لعنت آورد و براى آدم ( ع ) نبوّت و هدايت و رفعت يافتن به محلّ حقايق عهد و نبوّت . » پس محسود ، نه حسود ، همچون ترازوى حسود هميشه سبك است و ترازوى طرف حسادت سنگين و روزى هم تقسيم شده است و حسادت براى حسود فايده‌اى ندارد و به فرد مورد حسادت هم ضررى نمىرساند . اصل حسادت ناشى از كوردلى و انكار رحمت خداوند است كه هردو ، دو بال كفرند ؛ و به واسطهء حسادت ، فرزند آدم به حسرت ابدى دچار مىشود و چنان هلاك مىشود كه هرگز از آن نجات نمىيابد . گناهى بزرگ و شرّى عظيم است كه در قرآن حكيم انسانها به پناه بردن از آن و يارى جستن با ياد و ذكر خداوند و پناه بردن به حريم عزّت او براى پاكى از كثافت حسد و پليدى حسود سفارش شده است : وَ مِنْ